Verres: actions, accusations and historical judgment
维雷斯：行为、控诉与历史判断
Verres governed Sicily in 73–71 BCE and was prosecuted by Cicero in 70 BCE. The secure historical framework is narrower than the prosecution’s portrait: an actual governorship, a contested prosecution and an adverse outcome are not the same thing as independent proof of every theft, motive or reported conversation. The surviving Verrines give unusually detailed access to the accuser’s case, not equal access to both parties’ archives.
The strongest episode-level arguments here are those tied to identifiable transactions, named witnesses, written accounts, or admissions Cicero attributes to his opponent. Yet a document invoked in a speech survives for us as Cicero’s quotation or description unless the document itself is independently preserved. Named witnesses make a claim testable in principle; they do not let us inspect lost testimony or the missing cross-examination.
The five books of the second action are published advocacy written in the form of courtroom speech. Pliny the Younger explicitly identifies a Verrine passage as belonging to speeches only published, while Cicero’s opening stages Verres as present and defending himself. Their “you heard” and “you will hear” must therefore be read within that literary setting. They can preserve material from the first hearing, but cannot automatically certify delivery of the second-action speeches.
Twelve selected episodes spanning the principal conduct charges and their reception; not an exhaustive inventory of every allegation in all five books. Sources reported inside the prosecution are not labelled independent corroboration.
New close Simplified Chinese working translations from the displayed Latin or Greek, aligned by complete source section. Rhetorical questions, claims, future promises, uncertainty and editorial brackets are retained. They have not received independent philological peer review. New analysis and Chinese translations: CC BY-SA 4.0.
Civil war, 80s BCE; retrospect in 70 BCE
Public money and the desertion of Carbo · 公款与背离卡尔博
Cicero begins the career narrative with a concrete accounting allegation, then makes it the prototype of habitual betrayal.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
As quaestor under Carbo, Verres allegedly diverted public funds and deserted his consul, army and assignment. Cicero rejects a partisan explanation and treats the move as flight after theft.
What the sources offer / 史料所提供的证据
Verr. 2.1.36 represents an account with receipts, expenditure and a 600,000-sesterce balance supposedly left at Ariminum. Cicero says neither Carbo nor Sulla received that balance and promises surviving Ariminian witnesses. The reproduced figures balance arithmetically; that alone does not establish where the money went.
Historical assessment / 历史判断
The account supplies an identifiable sum and a destination claim against which testimony could have been tested. It is firmer argumentative material than the assertion that not an hour of Verres’ career was free of vice. Desertion, diversion of funds and a pecuniary motive remain different propositions.
Limits / 证据限度
The original return and the witnesses’ depositions are not independently available in this dossier. The military and partisan circumstances are filtered through an opponent’s retrospective narrative; the earlier episode is not a separately preserved verdict from the Sicilian case.
Eastern service before Sicily, conventionally 80–79 BCE
Lampsacus: violence, a threatened woman and the killing of a lictor · 兰普萨库斯：暴力、妇女受威胁与扈从被杀
The narrative makes the origin of the disturbance a planned sexual assault, whereas the action acknowledged in the represented correspondence is a dangerous attack on a Roman envoy’s lodging.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero says Verres forced Philodamus to lodge Rubrius; the dinner became an attempt to reach Philodamus’ daughter; resistance brought injuries and the killing of the lictor Cornelius. He then blames Dolabella and Verres for the judicial destruction of Philodamus and his son.
What the sources offer / 史料所提供的证据
The dinner scene gives dialogue, orders and motives through Cicero’s narration. At 2.1.78 he expressly claims to possess Verres’ testimony before Nero and letters to him, supporting the siege of the lodging. The displayed section does not reproduce those documents in full or establish that they confessed the sexual plan.
Historical assessment / 历史判断
A violent local confrontation involving Verres’ entourage, followed by legal proceedings, has a more concrete evidentiary basis inside the speech than the precise private instructions and motive with which Cicero explains it. Read an attempted assault as the accusation, not as a completed rape.
Limits / 证据限度
Do not make an alleged admission of the siege into an admission of its cause. The authorities’ own rationale and the victims’ full trial record are lost here. Gildenhard’s commentary on §78 explains the shift from hyperbolic invective to represented documentary proof.
Dio’s inheritance: adjudication used to obtain money · 狄奥遗产：利用审理索取财物
The issue is not merely whether the governor heard an inheritance dispute, but whether he manufactured the dispute and made a favorable decision conditional on payment.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero alleges that Verres summoned Dio immediately on arrival, used a testamentary condition about statues and Venus Erycina to sponsor a claim, then let Dio keep the inheritance at the cost of a million sesterces and other property.
What the sources offer / 史料所提供的证据
The passage names the claimant Naevius Turpio, the prior governor Sacerdos, Dio’s advocate Chlorus and several witnesses. It differentiates participants from Lucullus, who reportedly knew the story through his guest-friendship with Dio. The assertion that Verres wrote the summons in Italy is explicitly Cicero’s inference: arbitror.
Historical assessment / 历史判断
This is a detailed charge about intervention in a particular succession, with a represented evidentiary chain. It supports a reconstruction of the prosecution’s mechanism: obtain jurisdiction, create exposure, extract a payment. It does not independently prove that no genuine ambiguity in the will existed.
Limits / 证据限度
The will, summons, original decision and complete depositions are unavailable here. Calling the payment a bribe or extortion requires the causal link between decision and payment, not merely their coexistence. The Rupilian rules provide a comparison for Sicilian jurisdiction, not an automatic determination of this suit.
Grain tithes: collection, coercion and the claim of devastation · 什一税：征收、强制与全省荒废之说
Cicero attacks not taxation as such, but the rules and coercion through which contractors obtained grain and the distribution of the resulting gain.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
He represents Verres as overturning the Hieronian settlement, enriching himself through Apronius and other collectors, and leaving farmland deserted. The potential answer—higher proceeds for Rome—is explicitly acknowledged before being reframed as predation.
What the sources offer / 史料所提供的证据
Verr. 2.3.12–15 distinguishes tithes, purchased grain and grain valuation, and describes exemptions and local arrangements. In §§47–50 Cicero moves from his asserted observation of deserted land to quantitative accusations and the claim that apparent partners were really Verres’ agents.
Historical assessment / 历史判断
Tax-farming, different civic obligations and a dispute over higher receipts are the administrative setting. The case for unlawful extraction needs the specific changes, compelled settlements and private diversion; a higher auction price does not establish either honest government or corruption by itself. Cicero’s landscape description is an observation claim and a literary comparison with war.
Limits / 证据限度
Neither a province-wide production series nor the original farmers’ returns is reproduced here. Do not infer the exact agricultural collapse from the imagery, or treat the asserted multiple of grain diverted as an audited statistic. A contractor’s exaction also raises the separate question of the governor’s authorization and benefit.
Purchased grain: payment arrears and interest on public funds · 购粮款：欠付与公款取息
This allegation shifts from what farmers surrendered to what the Roman treasury had made available to pay them.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero lists three practices: earning interest on funds held by tax companies, paying some communities nothing for grain, and making arbitrary deductions from payments to others. He calls the resulting benefit personal theft.
What the sources offer / 史料所提供的证据
At 2.3.166 he admits a problem of evidence: favorable treatment might silence contractors and records had been removed by their decision. At §167 he claims to have found both a received copy at Syracuse and a sent copy at Rome of the managers’ correspondence; it demanded an accounting of interest.
Historical assessment / 历史判断
The claimed duplicate letter gives a particularly concrete account of how a charge might be checked against archives in two locations. Its evidentiary value differs from Cicero’s statement that he could, if he wanted, prove diversion of the entire sum. The Latin remotae says removed, not necessarily physically destroyed.
Limits / 证据限度
Those copies and the final treasury return are not independently preserved in this collection. A letter threatening recovery is not the same as a completed accounting. The purchase law is named in the adjacent §163 as the lex Terentia et Cassia; it is not silently added as an already-curated atlas instrument.
Heius’ statues: a recorded purchase and a disputed freedom to sell · 赫伊乌斯雕像：有价买卖与出售自由
The acquisition and its purported price are central; the crucial controversy is whether a sale made under a governor’s power was voluntary.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero argues that a governor’s purchase can in substance be seizure. He represents the statues as sacred family possessions, says Heius neither needed money nor offered them for sale, and attacks the aggregate price of 6,500 sesterces as an implausible explanation for parting with them.
What the sources offer / 史料所提供的证据
The quoted ledger entry and the question of location make this a particular transaction, not merely a general charge of taste or greed. At §§15–16 Heius is both leader of a civic delegation praising Verres and a witness who, Cicero says, denied that the family sanctuary objects were for sale.
Historical assessment / 历史判断
The strongest defensible distinction is acquisition versus consent: the prosecution represents the transfer and recorded price as common ground but disputes its legitimacy. Public praise and private injury can coexist; neither logically cancels the other. Heius’ reported position complicates the blanket picture of unanimous Sicilian hostility.
Limits / 证据限度
We possess Cicero’s representation of the account and Heius’ testimony, not an independent bill of sale or deposition. The speech’s tests of wealth, piety and price are arguments about consent, not a modern art-market valuation. The named artists’ attributions are also ancient reports.
Antiochus’ candelabrum: retention, dedication and Roman prestige · 安条克灯台：扣留、奉献与罗马声望
An alleged failure to return a royal object becomes a charge of hostility to Rome’s allies and to Jupiter himself.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero says Antiochus publicly complained that Verres had taken the jeweled candelabrum destined for the Capitol, and formally dedicated it to Jupiter before Roman observers. He presses Catulus to treat the loss as an injury to the rebuilt temple and his own public honor.
What the sources offer / 史料所提供的证据
Quintus Minucius is named as host of the king and as a witness that the object reached Verres and was not returned. Other witnesses are assigned a different task: attesting the public dedication. Cicero distinguishes prior intention to dedicate from the subsequent public declaration.
Historical assessment / 历史判断
Retention of an identified entrusted object is narrower and more testable than the entire chain of claims about universal foreign hatred, private banquet display and divine retribution. The sequence matters to the argument about sacred status; not every sentence describes the same stage of the object’s history.
Limits / 证据限度
The object has not been independently identified here, and no archival receipt or return record is supplied. Cicero’s address to Catulus is an attempt to enlist a juror’s civic and personal commitments, not independent confirmation by that juror.
Security and the fleet: defeat is not yet proof of corrupt causation · 安全与舰队：战败尚不等于腐败原因已获证明
The rival claims concern both performance and responsibility: keeping Sicily secure could be useful to the defense, while a naval disaster could be useful to the prosecution.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero anticipates a defense based on military vigilance, then narrates Cleomenes’ flight and the loss of allied ships. He attributes the disaster to depleted crews and Verres’ greed, contrasting the fleeing commander with brave subordinates.
What the sources offer / 史料所提供的证据
Verr. 2.5.1–4 presents the military defense in future and hypothetical language, with the acquittal of Aquilius as a rhetorical precedent. In §§88–91 the named ships, captains and sequence of flight anchor the disaster; Phylarchus is identified as a ransomed survivor who had testified.
Historical assessment / 历史判断
A fleet’s loss, a commander’s decisions and the governor’s responsibility are distinguishable. The loss can be accepted as the core of the account without accepting every characterization of courage or every step from manpower shortage to private enrichment. Nor does absence of a successful slave invasion alone prove Verres’ exceptional generalship.
Limits / 证据限度
No independent logbook, crew roll or inquiry report is present. The counterfactual that resistance would have succeeded without Cleomenes’ flight is Cicero’s military judgment. An anticipated defense must not be printed as a surviving verbatim speech of Hortensius.
Executed captains: discipline or removal of witnesses? · 处死舰长：纪律惩罚还是灭证？
Cicero combines a punishment narrative with an allegation that the governor profited from, and concealed, the consequences of his own administration.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
The captains are represented as innocent men killed so that witnesses to Verres’ greed would disappear. Timarchides allegedly exacted burial payments; the preceding narrative also alleges payments to the executioner for access and a swift death.
What the sources offer / 史料所提供的证据
The displayed §§120–122 name Onasus as a payer for Heraclius’ burial and emphasize that he was not the victim’s father. Phylarchus and Phalacrus are offered as surviving witnesses to dismissal of sailors, hunger and flight. Their survival is turned into the means of rebutting concealment.
Historical assessment / 历史判断
Execution, burial payments and a motive of eliminating witnesses are three different claims. Specific payers and survivors strengthen the prosecution’s testability; the emotional account of Verres’ pleasure at the deaths does not have the same evidentiary status. His liability for a subordinate’s fee also requires a link to his command or authorization.
Limits / 证据限度
The disciplinary judgment and defense of its grounds do not survive here. Neither the victims’ innocence nor the governor’s motive follows solely from the fact of punishment. The dossier does not convert the repetundae proceeding into a separately attested homicide verdict.
Gavius: the punishment witnessed and the citizenship to be established · 加维乌斯：亲见刑罚与待证公民身份
The most important evidentiary move is Cicero’s distinction between seeing a man claim citizenship and independently knowing that man’s identity.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero describes the arrest, scourging and crucifixion of Gavius, who repeatedly claimed to be a Roman citizen. He attributes to Verres a response that the man was a fugitive-slave spy and invoked citizenship only to delay punishment.
What the sources offer / 史料所提供的证据
At §164 Cicero promises prison records and witnesses from Consa to establish identity. At §165 he explicitly says the witnesses produced thus far claimed to have seen the punishment, not to have known Gavius. He then treats Verres’ alleged admission that the man cried civis Romanus sum as sufficient for a narrower attack: failure even to delay the execution.
Historical assessment / 历史判断
The passage does not rest on a single undifferentiated “eyewitness proof.” It offers a witnessed act, a reported claim of status, a contested identification and a legal argument about the duty to investigate. Even if the identity remained uncertain, Cicero argues, the claim should have produced hesitation. That is his legal contention, not a modern rule silently substituted for Roman practice.
Limits / 证据限度
The actual prison entry, municipal citizenship record and Verres’ full answer are absent. Cicero’s report of an admission is not an independently recorded confession. The Porcian and Sempronian protections are invoked in advocacy; their application to provincial emergency coercion must be read through the existing law dossiers.
Trial and publication: what the adverse outcome establishes · 审判与发表：不利结局究竟证明什么
The trial’s adverse outcome belongs to the historical framework; a universal verdict on every sentence of the published prosecution does not.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero’s first-action conclusion alleges 40 million sesterces unlawfully taken from Sicily and promises witnesses and records, with case-by-case questioning. The second-action opening portrays Verres as present and defending himself, although these books belong to a published rather than delivered continuation.
What the sources offer / 史料所提供的证据
Pliny the Younger supplies explicit ancient evidence for a published Verrine speech using staged spontaneity. Plutarch compresses the hearing into an anecdote about winning without speaking and gives a much smaller assessment. Quintilian tells readers to compare Cicero with Hortensius’ Pro Verre: this complicates any claim that no defense ever existed.
Historical assessment / 历史判断
The first-action accusation, a subsequent assessment and a later biographical number are not interchangeable quantities. Nor does a lost defense authorize either its invention or its dismissal. Alexander’s 1976 argument for a real Hortensian defense is a modern reconstruction based in part on Quintilian, not a newly recovered transcript.
Limits / 证据限度
Plutarch is a later biographer, not an independent trial clerk; his detail conflicts with other literary evidence. The Greek at 8.1 gives seventy-five myriads without naming the currency there. It is misleading to compare that bare figure directly with Cicero’s 40 million sesterces or to infer an acquittal from the difference.
The later collector: Antony’s proscription and the limit of corroboration · 后来的收藏者：安东尼乌斯公敌处置的传说
A later author remembers Verres as a collector and a condemned man, but that memory cannot identify the objects of individual Sicilian seizures.
Cicero’s claim / 西塞罗的主张
Cicero depicts art acquisition as a manifestation of predatory government. Pliny later reports that Antony proscribed Verres because he refused to surrender Corinthian bronzes.
What the sources offer / 史料所提供的证据
Natural History 34.5–7 discusses luxury, metallurgy and collectors’ pretensions. The Verres anecdote is explicitly introduced as tradition—tradatur—and serves that discussion. Pliny also challenges the easy labeling of old statues as Corinthian.
Historical assessment / 历史判断
This is evidence for a later story about Verres’ continued possession of desirable objects and his remembered conviction. It is not an inventory linking a surviving bronze to Heius, Antiochus or a Sicilian sanctuary. The term “Corinthian” itself is part of the problem under discussion.
Limits / 证据限度
A second ancient author is not automatically an independent witness to the original acquisition. The alleged motive of Antony remains a transmitted explanation. No object identification or material corroboration of an individual theft is claimed in this dossier.
The evidence supports a serious historical case for the exploitation of gubernatorial power, especially where Cicero links an intervention to a named victim, a specified transaction and a represented account or admission. It does not support a source-independent reconstruction of every episode. The most responsible picture is therefore differentiated: particular acquisitions and official acts are more firmly specified; compulsion, private benefit, criminal responsibility and inner motive require additional steps; absolute devastation, unanimous hostility and a completely speechless defense are the least safe generalizations.
The listed receipts minus expenditure equal 600,000 sesterces. Arithmetic consistency does not authenticate the lost account or its destination claim.
§ 2.1.34
quaestor Cn. Papirio consuli fuisti abhinc annos quattuordecim. ex ea die ad hanc diem quae fecisti in iudicium voco: hora nulla vacua a furto, scelere, crudelitate, flagitio reperietur. hi sunt anni consumpti in quaestura et legatione Asiatica et praetura urbana et praetura Siciliensi; quare haec eadem erit quadripertita distributio totius accusationis meae.
quaestor ex senatus consulto provinciam sortitus es: obtigit tibi consularis, ut cum consule Cn. Carbone esses eamque provinciam obtineres. erat tum dissensio civium, de qua nihil sum dicturus quid sentire debueris: unum hoc dico, in eius modi tempore ac sorte statuere te debuisse utrum malles sentire atque defendere. Carbo graviter ferebat sibi quaestorem obtigisse hominem singulari luxuria atque inertia; verum tamen ornabat eum beneficiis officiisque omnibus. ne diutius teneam, pecunia attributa, numerata est: profectus est quaestor in provinciam: venit exspectatus in Galliam ad exercitum consularem cum pecunia. simul ac primum ei occasio visa est,—cognoscite hominis principium magistratuum gerendorum et rei publicae administrandae,—aversa pecunia publica quaestor consulem, exercitum, sortem, provinciamque deseruit.
video quid egerim: erigit se, sperat sibi auram posse aliquam adflari in hoc crimine voluntatis defensionisque eorum quibus Cn. Carbonis mortui nomen odio sit, quibus illam relictionem proditionemque consulis sui gratam sperat fore. quasi vero id cupiditate defendendae nobilitatis aut studio partium fecerit, ac non apertissime consulem, exercitum, provinciamque compilarit et propter impudentissimum furtum aufugerit! est enim obscurum et eius modi factum eius ut possit aliquis suspicari C. Verrem, quod ferre novos homines non potuerit, ad nobilitatem, hoc est ad suos, transisse, nihil fecisse propter pecuniam!
defensionisque qr edd.: dissensionisque Dψpb: adsensionisque al. An consensionisque?
reiectionem codd. et edd. ante Naugerium (cf. §22)
§ 2.1.36
videamus rationes quem ad modum rettulerit: iam ipse ostendet quam ob rem Cn. Carbonem reliquerit, iam se ipse indicabit.
primum brevitatem cognoscite: accepi, inquit, viciens dvcenta triginta qvinqve milia qvadringentos decem et septem nvmmos. dedi stipendio, frvmento, legatis, pro qvaestore, cohorti praetoriae hs mille sescenta triginta qvinqve milia qvadringentos decem et septem nvmmos. reliqvi: arimini hs sescenta milia. Hoc est rationes referre? hoc modo aut ego aut tu, Hortensi, aut quisquam omnium rettulit? quid hoc est? quae impudentia, quae audacia? quod exemplum ex tot hominum rationibus relatis huiusce modi est? illa tamen HS sescenta milia, quae ne falso quidem potuit quibus data essent describere, quae se Arimini scribit reliquisse, quae ipsa HS sescenta milia reliqua facta sunt, neque Carbo attigit neque Sulla vidit neque in aerarium relata sunt. oppidum sibi elegit Ariminum, quod tum, cum iste rationes referebat, oppressum direptumque erat: non suspicabatur, id quod nunc sentiet, satis multos ex illa calamitate Ariminensium testis nobis in hanc rem reliquos esse. recita denuo.
quod ubi est Philodamo nuntiatum, tametsi erat ignarus quantum sibi ac liberis suis iam tum mali constitueretur, tamen ad istum venit; ostendit munus illud suum non esse; se, cum suae partes essent hospitum recipiendorum, tum ipsos tamen praetores et consules, non legatorum adseculas, recipere solere. iste, qui una cupiditate raperetur, totum illius postulatum causamque neglexit; per vim ad eum, qui recipere non debebat, Rubrium deduci imperavit.
hic Philodamus, posteaquam ius suum obtinere non potuit, ut humanitatem consuetudinemque suam retineret laborabat. homo, qui semper hospitalissimus amicissimusque nostrorum hominum existimatus esset, noluit videri ipsum illum Rubrium invitus domum suam recepisse; magnifice et ornate, ut erat in primis inter suos copiosus, convivium comparat; rogat Rubrium ut quos ei commodum sit invitet, locum sibi soli, si videatur, relinquat; etiam filium suum, lectissimum adulescentem, foras ad propinquum suum quendam mittit ad cenam.
erat tres Lgg., Non.: non erat Dψprb: erat non q al.
mali πb: om. Dψ
munus illud suum DZπb: illud munus suum G2K: munus suum illud G1
ipsos tantum Lg. 42
adseculas (ass.) Dπ: asseclas rell.
comparat Dp rell. Non. (Zielinski p. 193): apparat q1 Muell.
§ 2.1.66
Rubrius istius comites invitat; eos omnis Verres certiores facit quid opus esset. mature veniunt, discumbitur. fit sermo inter eos, et invitatio ut Graeco more biberetur; hortatur hospes, poscunt maioribus poculis, celebratur omnium sermone laetitiaque convivium. posteaquam satis calere res Rubrio visa est, quaeso, inquit, Philodame, cur ad nos filiam tuam non intro vocari iubes? homo, qui et summa gravitate et iam id aetatis et parens esset, obstipuit hominis improbi dicto. instare Rubrius. tum ille, ut aliquid responderet, negavit moris esse Graecorum ut in convivio virorum accumberent mulieres. hic tum alius ex alia parte, enim vero ferendum hoc quidem non est; vocetur mulier! et simul servis suis Rubrius ut ianuam clauderent et ipsi ad foris adsisterent imperat.
quod ubi ille intellexit, id agi atque id parari ut filiae suae vis adferretur, servos suos ad se vocat; his imperat ut se ipsum neglegant, filiam defendant; excurrat aliquis qui hoc tantum domestici mali filio nuntiet clamor interea fit tota domo; inter servos Rubri atque hospitis iactatur domi suae vir primarius et homo honestissimus; pro se quisque manus adfert; aqua denique ferventi a Rubrio ipso Philodamus perfunditur. haec ubi filio nuntiata sunt, statim exanimatus ad aedis contendit, ut et vitae patris et pudicitiae sororis succurreret; omnes eodem animo Lampsaceni, simul ut hoc audierunt, quod eos cum Philodami dignitas tum iniuriae magnitudo movebat, ad aedis noctu convenerunt. hic lictor istius Cornelius, qui cum eius servis erat a Rubrio quasi in praesidio ad auferendam mulierem conlocatus, occiditur; servi non nulli vulnerantur; ipse Rubrius in turba sauciatur. iste, qui sua cupiditate tantos tumultus concitatos videret, cupere aliqua evolare, si posset.
Cicero claims to possess testimony and letters; the full documents are not independently preserved by this quotation.
§ 2.1.77
iam iam, Dolabella, neque me tui neque tuorum liberorum, quos tu miseros in egestate atque in solitudine reliquisti, misereri potest. Verresne tibi tanti fuit ut eius libidinem hominum innocentium sanguine lui velles? idcircone exercitum atque hostem relinquebas ut tua vi et crudelitate istius hominis improbissimi pericula sublevares? quod enim eum tibi quaestoris in loco constitueras, idcirco tibi amicum in perpetuum fore putasti? nesciebas ab eo Cn. Carbonem consulem, cuius re vera quaestor fuerat, non modo relictum sed etiam spoliatum auxiliis, pecunia, nefarie oppugnatum et proditum? expertus igitur es istius perfidiam tum cum ipse se ad inimicos tuos contulit, cum in te homo ipse nocens acerrimum testimonium dixit, cum rationes ad aerarium nisi damnato te referre noluit.
tantaene tuae, Verres, libidines erunt ut eas capere ac sustinere non provinciae populi Romani, non nationes exterae possint? tune quod videris, quod audieris, quod concupieris, quod cogitaris, nisi id ad nutum tuum praesto fuerit, nisi libidini tuae cupiditatique paruerit, immittentur homines, expugnabuntur domus, civitates non modo pacatae, verum etiam sociorum atque amicorum ad vim atque ad arma confugient, ut ab se atque a liberis suis legati populi Romani scelus ac libidinem propulsare possint? nam quaero abs te circumsessusne sis Lampsaci, coeperitne domum in qua deversabare illa multitudo incendere, voluerintne legatum populi Romani comburere vivum Lampsaceni? negare non potes; habeo enim testimonium tuum quod apud Neronem dixisti, habeo quas ad eundem litteras misisti.
quo die Siciliam attigit—videte satisne paratus ex illo omine urbano ad everrendam provinciam venerit,—statim Messana litteras Halaesam mittit (quas ego istum in Italia conscripsisse arbitror; nam simul atque e navi egressus est dedit), Halaesinus ad se Dio continuo veniret; se de hereditate velle cognoscere quae eius filio a propinquo homine, Apollodoro Laphirone, venisset.
dedit CO: dedit operam ut πb, et ita falsa cum interpunctione edd.
Lafyrone p: Lafirone qr, al.: L. A. ualerone C (L. Aualerone C2)
§ 2.2.20
ea erat, iudices, pergrandis pecunia. hic est Dio, iudices, nunc beneficio Q. Metelli civis Romanus factus; de quo multis viris primariis testibus multorumque tabulis vobis priore actione satis factum est, HS deciens numerata esse ut eam causam, in qua ne tenuissima quidem dubitatio posset esse, isto cognoscente obtineret; praeterea greges nobilissimarum equarum abactos, argenti vestisque stragulae domi quod fuerit esse direptum; ita HS deciens Q. Dionem, quod hereditas ei venisset, nullam aliam ob causam perdidisse.
numerata C (i, §100: ii. §§50, 142): numeratum p Asc.: -tam O1
possit CO1
nobilissimarum equarum C b (iii, §28): -orum equorum O1 edd.
dereptum C p al.
deciens C: undecies p rell.
venisset CO1: obvenisset rell.
§ 2.2.21
quid? haec hereditas quo praetore Dionis filio venerat? eodem quo Anniae, P. Anni senatoris filiae, eodem quo M. Liguri senatori, C. Sacerdote praetore. quid? tum nemo molestus Dioni fuerat? non plus quam Liguri Sacerdote praetore. quid? tum ad Verrem quis detulit? nemo; nisi forte existimatis ei quadruplatores ad fretum praesto fuisse. ad urbem cum esset, audivit Dioni cuidam Siculo permagnam venisse hereditatem; heredem statuas iussum esse in foro ponere; nisi posuisset, Veneri Erycinae esse multatum. tametsi positae essent ex testamento, tamen putabat, quoniam Veneris nomen esset, causam calumniae se reperturum.
anniae p. anni senatoris filiae C: in rell. varie est turbatum
praetore CO: om. πk
Quid tum C: Quid rell.; cf. Sest. §47. Habent lacunam ex homoeoteleuto Ob
heredem COb al.: om. πk
tamen putabat CO: put. tamen rell., corr. O1
calumnia CO1: pecuniae πkb (et falso N)
§ 2.2.22
itaque adponit qui petat Veneri Erycinae illam hereditatem. non enim quaestor petit, ut est consuetudo, is qui Erycum montem obtinebat: petit Naevius Turpio quidam, istius excursor et emissarius, homo omnium ex illo conventu quadruplatorum deterrimus, C. Sacerdote praetore condemnatus iniuriarum; etenim erat eius modi causa ut ipse praetor, cum quaereret calumniatorem, paulo tamen consideratiorem reperire non posset. hunc hominem Veneri absolvit, sibi condemnat. maluit videlicet homines peccare quam deos: se potius a Dione quod non licebat, quam venerem quod non debebatur auferre.
hunc hominem (corr. dionem O) CO codd.: hic hominem Hotoman
§ 2.2.23
quid ego hic nunc Sex. Pompei Chlori testimonium recitem, qui causam Dionis egit, qui omnibus rebus interfuit, hominis honestissimi, tametsi civis Romanus virtutis causa iam diu est, tamen omnium Siculorum primi ac nobilissimi? quid ipsius Q. Caecili Dionis, hominis probatissimi ac pudentissimi? quid L. Caecili, L. Liguris, T. Manili, L. Caleni? quorum omnium testimoniis de hac Dionis pecunia confirmatum est. dixit hoc idem M. Lucullus, se de his Dionis incommodis pro hospitio quod sibi cum eo esset iam ante cognosse.
⟦civitates⟧ / ⟦城邦⟧ preserves the edition’s deletion marking at 2.3.13. The text distinguishes tithes, purchased grain and commuted grain obligations.
§ 2.3.12
ea causa tripertita, iudices, erit in accusatione; primum enim de decumano, deinde de empto dicemus frumento, postremo de aestimato.
inter Siciliam ceterasque provincias, iudices, in agrorum vectigalium ratione hoc interest, quod ceteris aut impositum vectigal est certum, quod stipendiarium dicitur, ut Hispanis et plerisque Poenorum quasi victoriae praemium ac poena belli, aut censoria locatio constituta est, ut Asiae lege Sempronia: Siciliae civitates sic in amicitiam fidemque accepimus ut eodem iure essent quo fuissent, eadem condicione populo Romano parerent qua suis antea paruissent.
haec causa π (ac sustinemur haec causa tri. p2 s.l., om. k)
enim om. O
ratione cOk: rationes p rell.
accepimus codd.: recepimus vulg.
ante O1 (§24 infra)
§ 2.3.13
perpaucae Siciliae civitates sunt bello a maioribus nostris subactae; quarum ager cum esset publicus populi Romani factus, tamen illis est redditus; is ager a censoribus locari solet. foederatae civitates duae sunt, quarum decumae venire non soleant, Mamertina et Tauromenitana, quinque praeterea sine foedere immunes ⟦civitates⟧ ac liberae, Centuripina, Halaesina, Segestana, Halicyensis, Panhormitana; praeterea omnis ager Siciliae civitatum decumanus est, itemque ante imperium populi Romani ipsorum Siculorum voluntate et institutis fuit.
videte nunc maiorum sapientiam, qui cum Siciliam tam opportunum subsidium belli atque pacis ad rem publicam adiunxissent, tanta cura Siculos tueri ac retinere voluerunt ut non modo eorum agris vectigal novum nullum imponerent, sed ne legem quidem venditionis decumarum neve vendundi aut tempus aut locum commutarent, ut certo tempore anni, ut ibidem in Sicilia, denique ut lege Hieronica venderent. voluerunt eos in suis rebus ipsos interesse, eorumque animos non modo lege nova sed ne nomine quidem legis novo commoveri.
itaque decumas lege Hieronica semper vendundas censuerunt, ut iis iucundior esset muneris illius functio, si eius regis qui Siculis carissimus fuit non solum instituta commutato imperio, verum etiam nomen maneret. hoc iure ante Verrem praetorem Siculi semper usi sunt: hic primus instituta omnium, consuetudinem a maioribus traditam, condicionem amicitiae, ius societatis convellere et commutare ausus est.
At 2.3.49 duabus partibus is rendered as twice the amount, following the conventional contextual reading (compare Greenwood’s translation). This is Cicero’s proposed numerical claim, not an independently audited production estimate.
§ 2.3.47
nam cum quadriennio post in Siciliam venissem, sic mihi adfecta visa est ut eae terrae solent in quibus bellum acerbum diuturnumque versatum est. quos ego campos antea collisque nitidissimos viridissimosque vidissem, hos ita vastatos nunc ac desertos videbam ut ager ipse cultorem desiderare ac lugere dominum videretur. Herbitensis ager et Hennensis, Murgentinus, Assorinus, Imacharensis, Agyrinensis ita relictus erat ex maxima parte ut non solum iugorum sed etiam dominorum multitudinem quaereremus; Aetnensis vero ager, qui solebat esse cultissimus, et, quod caput est rei frumentariae, campus Leontinus,—cuius antea species haec erat ut, cum obsitum vidisses, annonae caritatem non vererere,—sic erat deformis atque horridus ut in uberrima Siciliae parte Siciliam quaereremus; labefactarat enim vehementer aratores iam superior annus, proximus vero funditus everterat.
tu mihi etiam audes mentionem facere decumarum? tu in tanta improbitate, in tanta acerbitate, in tot ac tantis iniuriis, cum in arationibus et in earum rerum iure provincia Sicilia consistat, eversis funditus aratoribus, relictis agris, cum in provincia tam locuplete ac referta non modo rem sed ne spem quidem ullam reliquam cuiquam feceris, aliquid te populare putabis habere cum dices te pluris quam ceteros decumas vendidisse? quasi vero aut populus Romanus hoc voluerit aut senatus hoc tibi mandaverit, ut, cum omnis aratorum fortunas decumarum nomine eriperes, in posterum fructu illo commodoque rei frumentariae populum Romanum privares, deinde, si quam partem tuae praedae ad summam decumarum addidisses, bene de re publica, bene de populo Romano meritus viderere.
atque perinde loquor quasi in eo sit iniquitas eius reprehendenda, quod propter gloriae cupiditatem, ut aliquos summa frumenti decumani vinceret, acerbiorem legem, duriora edicta interposuerit, omnium superiorum auctoritatem repudiarit.
in tanta improb. cO: om. rell. (unde vulg. tu in tanta acerbitate)
ac O: et p rell. (§53)
putas al. in mg. Lamb. 1584
dices p rell.: dicis Oq al. in mg. Lamb. 1584
tibi hoc O
frum. rei O
rem publicam privares O, al. in mg. Lamb. 1584
bene de re pub. cO: om. p rell.
Atque cO: atque haec p rell.
§ 2.3.49
Magno tu decumas vendidisti. quid? si doceo te non minus domum tuam avertisse quam Romam misisse decumarum nomine, quid habet populare oratio tua, cum ex provincia populi Romani aequam partem tu tibi sumpseris ac populo Romano miseris? quid? si duabus partibus doceo te amplius frumenti abstulisse quam populo Romano misisse, tamenne putamus patronum tuum in hoc crimine cerviculam iactaturum et populo se ac coronae daturum? haec vos antea, iudices, audistis, verum fortasse ita audistis ut auctorem rumorem haberetis sermonemque omnium. cognoscite nunc innumerabilem pecuniam frumentario nomine ereptam, ut simul illam quoque eius vocem improbam agnoscatis qui se uno quaestu decumarum omnia sua pericula redempturum esse dicebat.
omnium codd. (prob. Ziel. p. 195): hominum ed. Asc. 1511, Mueller
§ 2.3.50
audivimus hoc iam diu, iudices: nego quemquam esse vestrum quin saepe audierit socios istius fuisse decumanos. nihil aliud arbitror falso in istum esse dictum ab iis qui male de isto existimarint, nisi hoc. nam socii putandi sunt quos inter res communicata est: ego rem totam fortunasque aratorum omnis istius fuisse dico, Apronium Veneriosque servos,—quod isto praetore fuit novum genus publicanorum,—ceterosque decumanos procuratores istius quaestus et administros rapinarum fuisse dico.
At 2.3.166 remotae is rendered as removed, not automatically destroyed. At 2.3.165 binis centesimis is rendered 每百取二；no modern annualized rate is inserted.
§ 2.3.164
hanc pecuniam tantam datam tibi ex aerario inopi atque exhausto, datam ad frumentum, hoc est ad necessitatem salutis et vitae, datam ut Siculis aratoribus, quibus tanta onera res publica imponeret, solveretur, abs te sic laceratam esse dico ut possim illud probare, si velim, omnem te hanc pecuniam domum tuam avertisse. etenim sic hanc rem totam administrasti ut hoc quod dico probari aequissimo iudici possit. sed ego habebo rationem auctoritatis meae; meminero quo animo, quo consilio ad causam publicam accesserim; non agam tecum accusatorie, nihil fingam, nihil cuiquam probari volo me dicente quod non ante mihimet ipsi probatum sit.
in hac pecunia publica, iudices, haec insunt tria genera furtorum: primum, cum posita esset pecunia apud eas societates unde erat attributa, binis centesimis faeneratus est, deinde permultis civitatibus pro frumento nihil solvit omnino, postremo, si cui civitati solvit, tantum detraxit quantum commodum fuit, nulli quod debitum est reddidit.
ac primum hoc ex te quaero: tu, cui publicani ex Carpinati litteris gratias egerunt, pecunia publica ex aerario erogata, ex vectigalibus populi Romani ad emendum frumentum attributa, fueritne tibi quaestui, pensitaritne tibi binas centesimas? credo te negaturum; turpis enim est et periculosa confessio.
cum pos. esset pecunia cO: eam cum pos. esset p rell.
§ 2.3.166
mihi autem hoc perarduum est demonstrare. quibus enim testibus? publicanis? tractati honorifice sunt: tacebunt. Litteris eorum? decreto decumanorum remotae sunt. quo me igitur vertam? rem tam improbam, crimen tantae audaciae tantaeque impudentiae propter inopiam testium ac litterarum praetermittam? non faciam, iudices, utar teste—quo? P. Vettio Chilone, homine equestris ordinis honestissimo atque ornatissimo, qui isti ita et amicus et necessarius est ut, etiamsi vir bonus non esset, tamen quod contra istum diceret grave videretur, ita vir bonus est ut, etiamsi inimicissimus isti esset, tamen eius testimonio credi oporteret.
admiratur et exspectat quidnam Vettius dicturus sit. nihil dicet ex tempore, nihil ex sua voluntate, nihil, cum utrumvis licuisse videatur. misit in Siciliam litteras ad Carpinatium, cum esset magister scripturae et sex publicorum, quas ego Syracusis apud Carpinatium in litterarum adlatarum libris, Romae in litterarum missarum apud magistrum L. Tullium, familiarem tuum, inveni; quibus ex litteris impudentiam faeneratoris, quaeso, cognoscite. litterae missae P. Vetti, P. Servili, C. Antisti magistrorvm praesto se tibi ait futurum Vettius et observaturum quem ad modum rationes ad aerarium referas, ut, si hanc ex faenore pecuniam populo non rettuleris, reddas societati.
quae fuit causa cur tam diligenter nos in provinciis ab emptionibus removerent? haec, iudices, quod putabant ereptionem esse, non emptionem, cum venditori suo arbitratu vendere non liceret. in provinciis intellegebant, si is qui esset cum imperio ac potestate quod apud quemque esset emere vellet, idque ei liceret, fore uti quod quisque vellet, sive esset venale sive non esset, quanti vellet auferret.
dicet aliquis: noli isto modo agere cum Verre, noli eius facta ad antiquae religionis rationem exquirere; concede ut impune emerit, modo ut bona ratione emerit, nihil pro potestate, nihil ab invito, nihil per iniuriam. sic agam: si, quod venale habuit Heius, id quanti aestimabat tanti vendidit, desino quaerere cur emeris.
si quod venale habuit eius (Heius) id quanti RS: si quid (quod p) ven. hab. Heius si id quanti p, vulg.
cur codd.: iurene Eberh., quo iure Meyer
§ 2.4.11
quid igitur nobis faciendum est? num argumentis utendum in re eius modi? quaerendum, credo, est Heius iste num aes alienum habuerit, num auctionem fecerit; si fecit, num tanta difficultas eum rei nummariae tenuerit, tanta egestas, tanta vis presserit ut sacrarium suum spoliaret, ut deos patrios venderet. at hominem video auctionem fecisse nullam, vendidisse praeter fructus suos nihil umquam, non modo in aere alieno nullo, sed in suis nummis multis esse et semper fuisse; si haec contra ac dico essent omnia, tamen illum haec, quae tot annos in familia sacrarioque maiorum fuissent, venditurum non fuisse. quid, si magnitudine pecuniae persuasum est? veri simile non est ut ille homo tam locuples, tam honestus, religioni suae monumentisque maiorum pecuniam anteponeret.
persuasum est ei pδ: ei persuasum est Lamb., Heraeus
§ 2.4.12
sunt ista; verum tamen abducuntur homines non numquam etiam ab institutis suis magnitudine pecuniae. videamus quanta ista pecunia fuerit quae potuerit Heium, hominem maxime locupletem, minime avarum, ab humanitate, a pietate, ab religione deducere. ita iussisti, opinor, ipsum in tabulas referre: haec omnia signa Praxiteli, Myronis, Polycliti HS sex milibus quingentis Verri vendita. sic rettulit. recita. ex tabvlis. iuvat me haec praeclara nomina artificum, quae isti ad caelum ferunt, Verris aestimatione sic concidisse. Cupidinem Praxiteli HS mdc! profecto hinc natum est, malo emere quam rogare.
quid mihi tam optandum, iudices, potest esse in hoc crimine quam ut haec eadem dicat ipse Heius? nihil profecto; sed ne difficilia optemus. Heius est Mamertinus; Mamertina civitas istum publice communi consilio sola laudat; omnibus iste ceteris Siculis odio est, ab his solis amatur; eius autem legationis quae ad istum laudandum missa est princeps est Heius—etenim est primus civitatis: ne forte, dum publicis mandatis serviat, de privatis iniuriis reticeat.
haec cum scirem et cogitarem, commisi tamen, iudices, Heio; produxi prima actione, neque id tamen ullo periculo feci. quid enim poterat Heius respondere, si esset improbus, si sui dissimilis? esse illa signa domi suae, non esse apud Verrem? qui poterat quicquam eius modi dicere? Vt homo turpissimus esset impudentissimeque mentiretur, hoc diceret, illa se habuisse venalia, eaque sese quanti voluerit vendidisse. homo domi suae nobilissimus, qui vos de religione sua ac dignitate vere existimare maxime vellet, primo dixit se istum publice laudare, quod sibi ita mandatum esset; deinde neque se habuisse illa venalia neque ulla condicione, si utrum vellet liceret, adduci umquam potuisse ut venderet illa quae in sacrario fuissent a maioribus suis relicta et tradita.
The TEI-derived running text at 2.4.67 contains an isolated 5 between tamen and tum. The reading text omits that non-syntactic digit; the exact input is retained under sourceText and the correction is declared.
§ 2.4.67
Rex maximo conventu Syracusis in foro, ne quis forte me in crimine obscuro versari atque adfingere aliquid suspicione hominum arbitretur,—in foro, inquam, Syracusis flens ac deos hominesque contestans clamare coepit candelabrum factum e gemmis, quod in Capitolium missurus esset, quod in templo clarissimo populo Romano monumentum suae societatis amicitiaeque esse voluisset, id sibi C. Verrem abstulisse; de ceteris operibus ex auro et gemmis quae sua penes illum essent se non laborare, hoc sibi eripi miserum esse et indignum. id etsi antea iam mente et cogitatione sua fratrisque sui consecratum esset, tamen tum se in illo conventu civium Romanorum dare donare dicare consecrare Iovi optimo maximo, testemque ipsum Iovem suae voluntatis ac religionis adhibere. quae vox, quae latera, quae vires huius unius criminis querimoniam possunt sustinere? Rex Antiochus, qui Romae ante oculos omnium nostrum biennium fere comitatu regio atque ornatu fuisset, is cum amicus et socius populi Romani esset, amicissimo patre, avo, maioribus, antiquissimis et clarissimis regibus, opulentissimo et maximo regno, praeceps provincia populi Romani exturbatus est.
Rex maximo conventu Syracusis in foro, ne quis forte me in crimine obscuro versari atque adfingere aliquid suspicione hominum arbitretur,—in foro, inquam, Syracusis flens ac deos hominesque contestans clamare coepit candelabrum factum e gemmis, quod in Capitolium missurus esset, quod in templo clarissimo populo Romano monumentum suae societatis amicitiaeque esse voluisset, id sibi C. Verrem abstulisse; de ceteris operibus ex auro et gemmis quae sua penes illum essent se non laborare, hoc sibi eripi miserum esse et indignum. id etsi antea iam mente et cogitatione sua fratrisque sui consecratum esset, tamen 5 tum se in illo conventu civium Romanorum dare donare dicare consecrare Iovi optimo maximo, testemque ipsum Iovem suae voluntatis ac religionis adhibere. quae vox, quae latera, quae vires huius unius criminis querimoniam possunt sustinere? Rex Antiochus, qui Romae ante oculos omnium nostrum biennium fere comitatu regio atque ornatu fuisset, is cum amicus et socius populi Romani esset, amicissimo patre, avo, maioribus, antiquissimis et clarissimis regibus, opulentissimo et maximo regno, praeceps provincia populi Romani exturbatus est.
Edition apparatus
suspitioni H, Lamb.
id sibi RSHp: id ad se G2L, unde edd. id ab se (Cl. Rev. xviii, p. 210)
possunt RSH: possint δ: posse πk
e provincia p al.
§ 2.4.68
quem ad modum hoc accepturas nationes exteras, quem ad modum huius tui facti famam in regna aliorum atque in ultimas terras perventuram putasti, cum audirent a praetore populi Romani in provincia violatum regem, spoliatum hospitem, eiectum socium populi Romani atque amicum? nomen vestrum populique Romani odio atque acerbitati scitote nationibus exteris, iudices, futurum, si istius haec tanta iniuria impunita discesserit. sic omnes arbitrabuntur, praesertim cum haec fama de nostrorum hominum avaritia et cupiditate percrebruerit, non istius solius hoc esse facinus, sed eorum etiam qui adprobarint. multi reges, multae liberae civitates, multi privati opulenti ac potentes habent profecto in animo Capitolium sic ornare ut templi dignitas imperique nostri nomen desiderat; qui si intellexerint interverso hoc regali dono graviter vos tulisse, grata fore vobis populoque Romano sua studia ac dona arbitrabuntur; sin hoc vos in rege tam nobili, re tam eximia, iniuria tam acerba neglexisse audient, non erunt tam amentes ut operam curam pecuniam impendant in eas res quas vobis gratas fore non arbitrentur.
hoc loco, Q. Catule, te appello; loquor enim de tuo clarissimo pulcherrimoque monumento. non iudicis solum severitatem in hoc crimine, sed prope inimici atque accusatoris vim suscipere debes. tuus enim honos illo templo senatus populique Romani beneficio, tui nominis aeterna memoria simul cum templo illo consecratur; tibi haec cura suscipienda, tibi haec opera sumenda est, ut Capitolium, quem ad modum magnificentius est restitutum, sic copiosius ornatum sit quam fuit, ut illa flamma divinitus exstitisse videatur, non quae deleret Iovis optimi maximi templum, sed quae praeclarius magnificentiusque deposceret.
audisti Q. Minucium dicere domi suae deversatum esse Antiochum regem Syracusis; se illud scire ad istum esse delatum, se scire non redditum; audisti et audies omni e conventu Syracusano qui ita dicant, sese audientibus illud Iovi optimo maximo dicatum esse ab rege Antiocho et consecratum. si iudex non esses et haec ad te delata res esset, te potissimum hoc persequi, te petere, te agere oporteret. quare non dubito quo animo iudex huius criminis esse debeas, qui apud alium iudicem multo acrior quam ego sum actor accusatorque esse deberes.
nemini video dubium esse, iudices, quin apertissime C. Verres in Sicilia sacra profanaque omnia et privatim et publice spoliarit, versatusque sit sine ulla non modo religione verum etiam dissimulatione in omni genere furandi atque praedandi. sed quaedam mihi magnifica et praeclara eius defensio ostenditur; cui quem ad modum resistam multo mihi ante est, iudices, providendum. ita enim causa constituitur, provinciam Siciliam virtute istius et vigilantia singulari dubiis formidolosisque temporibus a fugitivis atque a belli periculis tutam esse servatam.
mihi ante est iudices Rpδ: ante est mihi (om. iud.) Sψ
§ 2.5.2
quid agam, iudices? quo accusationis meae rationem conferam? quo me vertam? ad omnis enim meos impetus quasi murus quidam boni nomen imperatoris opponitur. Novi locum; video ubi se iactaturus sit Hortensius. Belli pericula, tempora rei publicae, imperatorum penuriam commemorabit; tum deprecabitur a vobis, tum etiam pro suo iure contendet ne patiamini talem imperatorem populo Romano Siculorum testimoniis eripi, ne obteri laudem imperatoriam criminibus avaritiae velitis.
non possum dissimulare, iudices; timeo ne C. Verres propter hanc eximiam virtutem in re militari omnia quae fecit impune fecerit. venit enim mihi in mentem in iudicio M’. Aquili quantum auctoritatis, quantum momenti oratio M. Antoni habuisse existimata sit; qui, ut erat in dicendo non solum sapiens sed etiam fortis, causa prope perorata ipse arripuit M’. Aquilium constituitque in conspectu omnium tunicamque eius a pectore abscidit, ut cicatrices populus Romanus iudicesque aspicerent adverso corpore exceptas; simul et de illo vulnere quod ille in capite ab hostium duce acceperat multa dixit, eoque adduxit eos qui erant iudicaturi vehementer ut vererentur ne, quem virum fortuna ex hostium telis eripuisset, cum sibi ipse non pepercisset, hic non ad populi Romani laudem sed ad iudicum crudelitatem videretur esse servatus.
eadem nunc ab illis defensionis ratio viaque temptatur, idem quaeritur. sit fur, sit sacrilegus, sit flagitiorum omnium vitiorumque princeps; at est bonus imperator, at felix et ad dubia rei publicae tempora reservandus. non agam summo iure tecum, non dicam id quod debeam forsitan obtinere, cum iudicium certa lege sit,—non quid in re militari fortiter feceris, sed quem ad modum manus ab alienis pecuniis abstinueris abs te doceri oportere; non, inquam, sic agam, sed ita quaeram, quem ad modum te velle intellego, quae tua opera et quanta fuerit in bello.
princeps Cleomenes in quadriremi Centuripina malum erigi, vela fieri, praecidi ancoras imperavit, et simul ut se ceteri sequerentur signum dari iussit. haec Centuripina navis erat incredibili celeritate velis; nam scire isto praetore nemo poterat quid quaeque navis remis facere posset; etsi in hac quadriremi propter honorem et gratiam Cleomenis minime multi remiges et milites deerant. evolarat iam e conspectu fere fugiens quadriremis, cum etiam tum ceterae naves uno in loco moliebantur.
erat animus in reliquis; quamquam erant pauci, quoquo modo res se habebat, pugnare tamen se velle clamabant, et quod reliquum vitae viriumque fames fecerat id ferro potissimum reddere volebant. quodsi Cleomenes non tanto ante fugisset, aliqua tamen ad resistendum ratio fuisset. erat enim sola illa navis constrata et ita magna ut propugnaculo ceteris posset esse, quae si in praedonum pugna versaretur, urbis instar habere inter illos piraticos myoparones videretur; sed tum inopes, relicti ab duce praefectoque classis, eundem necessario cursum tenere coeperunt.
Quodsi Cleom. non pq: Quod Cleom. non R et pr. S: quod Cleom. nisi corr. SDδ: quod nisi Cleom. λ
turris instar K. Busche
§ 2.5.90
Helorum versus, ut ipse Cleomenes, ita ceteri navigabant, neque ii tam praedonum impetum fugiebant quam imperatorem sequebantur. tum ut quisque in fuga postremus, ita in periculo princeps erat; postremam enim quamque navem piratae primam adoriebantur. ita prima Haluntinorum navis capitur, cui praeerat Haluntinus homo nobilis, phylarchus, quem ab illis praedonibus Locrenses postea publice redemerunt; ex quo vos priore actione iurato rem omnem causamque cognostis. deinde Apolloniensis navis capitur, et eius praefectus Anthropinus occiditur.
haec dum aguntur, interea Cleomenes iam ad Helori litus pervenerat; iam sese in terram e navi eiecerat quadrirememque fluctuantem in salo reliquerat. reliqui praefecti navium, cum in terram imperator exisset, cum ipsi neque repugnare neque mari effugere ullo modo possent, adpulsis ad Helorum navibus Cleomenem persecuti sunt. tum praedonum dux Heracleo, repente praeter spem non sua virtute sed istius avaritia nequitiaque victor, classem pulcherrimam populi Romani in litus expulsam et eiectam, cum primum invesperasceret, inflammari incendique iussit.
Onasum Segestanum, hominem nobilem, dicere audistis se ob sepulturam Heraclei nauarchi pecuniam Timarchidi numerasse; ne hoc possis dicere, patres enim veniunt amissis filiis irati, vir primarius, homo nobilissimus, dicit, neque de filio dicit. iam hoc quis tum fuit Syracusis quin audierit, quin sciat, has Timarchidi pactiones sepulturae cum vivis etiam illis esse factas? non palam cum Timarchide loquebantur, non omnes omnium propinqui adhibebantur, non palam vivorum funera locabantur? quibus omnibus rebus actis atque decisis producuntur e carcere, deligantur.
quis tam fuit illo tempore ferreus, quis tam inhumanus praeter unum te, qui non illorum aetate nobilitate miseria commoveretur? ecquis fuit quin lacrimaret, quin ita calamitatem illam putaret illorum ut fortunam tamen non alienam, periculum autem commune arbitraretur? feriuntur securi. laetaris tu in omnium gemitu et triumphas; testis avaritiae tuae gaudes esse sublatos. errabas, Verres, et vehementer errabas, cum te maculas furtorum et flagitiorum tuorum sociorum innocentium sanguine eluere arbitrabare; praeceps amentia ferebare, qui te existimares avaritiae vulnera crudelitatis remediis posse sanare. etenim quamquam illi sunt mortui sceleris tui testes, tamen eorum propinqui neque tibi neque illis desunt, tamen ex ipso illo numero nauarchorum aliqui vivunt et adsunt, quos, ut mihi videtur, ad illorum innocentium poenas fortuna et ad hanc causam reservavit.
lacrimaret π: lacrumarum R: lacrimaretur Sδ: lacrumarum et V
eluere posse Heraeus
neque tibi neque illis RS: neque illis neque tibi V: neque desunt p: neque tibi δ
illo ipso Vpδ
et om. V
§ 2.5.122
adest phylarchus Haluntinus, qui quia cum Cleomene non fugit, oppressus a praedonibus et captus est; cui calamitas saluti fuit, qui nisi captus a piratis esset in hunc praedonem sociorum incidisset. dicit is pro testimonio de missione nautarum, de fame, de Cleomenis fuga. adest Centuripinus Phalacrus in amplissima civitate amplissimo loco natus; eadem dicit, nulla in re discrepat.
⟦crucis⟧ / ⟦十字架⟧ retains deletion marking at 2.5.165. At 164–166 witnesses to punishment are expressly distinguished from proof of name, municipal identity and citizenship.
§ 2.5.160
Gavius hic quem dico, Consanus, cum in illo numero civium Romanorum ab isto in vincla coniectus esset et nescio qua ratione clam e lautumiis profugisset Messanamque venisset, qui tam prope iam Italiam et moenia Reginorum, civium Romanorum, videret et ex illo metu mortis ac tenebris quasi luce libertatis et odore aliquo legum recreatus revixisset, loqui Messanae et queri coepit se civem Romanum in vincla coniectum, sibi recta iter esse Romam, Verri se praesto advenienti futurum. non intellegebat miser nihil interesse utrum haec Messanae an apud istum in praetorio loqueretur; nam, ut antea vos docui, hanc sibi iste urbem delegerat quam haberet adiutricem scelerum, furtorum receptricem, flagitiorum omnium consciam. itaque ad magistratum Mamertinum statim deducitur Gavius, eoque ipso die casu Messanam Verres venit. res ad eum defertur, esse civem Romanum qui se Syracusis in lautumiis fuisse quereretur; quem iam ingredientem in navem et Verri nimis atrociter minitantem ab se retractum esse et adservatum, ut ipse in eum statueret quod videretur.
agit hominibus gratias et eorum benivolentiam erga se diligentiamque conlaudat. ipse inflammatus scelere et furore in forum venit; ardebant oculi, toto ex ore crudelitas eminebat. exspectabant omnes quo tandem progressurus aut quidnam acturus esset, cum repente hominem proripi atque in foro medio nudari ac deligari et virgas expediri iubet. clamabat ille miser se civem esse Romanum, municipem Consanum; meruisse cum L. Raecio, splendidissimo equite Romano, qui Panhormi negotiaretur, ex quo haec Verres scire posset. tum iste, se comperisse eum speculandi causa in Siciliam a ducibus fugitivorum esse missum; cuius rei neque index neque vestigium aliquod neque suspicio cuiquam esset ulla; deinde iubet undique hominem vehementissime verberari.
caedebatur virgis in medio foro Messanae civis Romanus, iudices, cum interea nullus gemitus, nulla vox alia illius miseri inter dolorem crepitumque plagarum audiebatur nisi haec, civis Romanus sum. hac se commemoratione civitatis! omnia verbera depulsurum cruciatumque a corpore deiecturum arbitrabatur; is non modo hoc non perfecit, ut virgarum vim deprecaretur, sed cum imploraret saepius usurparetque nomen civitatis, crux,—crux, inquam,—infelici et aerumnoso, qui numquam istam pestem viderat, comparabatur.
Civis Rom. sum. Ab his verbis usque ad verba non ad eos §171 deficiunt codd. RSψ
se om. Gell. x. 3, 12
at non Eberh.
pestem πk: potestatem δ: del. Sedlmayer (cf. in Cat. i, §2)
providerat K. Busche
§ 2.5.163
nomen dulce libertatis! o ius eximium nostrae civitatis! o lex Porcia legesque Semproniae! o graviter desiderata et aliquando reddita plebi Romanae tribunicia potestas! hucine tandem haec omnia reciderunt ut civis Romanus in provincia populi Romani, in oppido foederatorum, ab eo qui beneficio populi Romani fascis et securis haberet deligatus in foro virgis caederetur? quid? cum ignes ardentesque laminae ceterique cruciatus admovebantur, si te illius acerba imploratio et vox miserabilis non inhibebat, ne civium quidem Romanorum qui tum aderant fletu et gemitu maximo commovebare? in crucem tu agere ausus es quemquam qui se civem Romanum esse diceret? nolui tam vehementer agere hoc prima actione, iudices, nolui; vidistis enim ut animi multitudinis in istum dolore et odio et communis periculi metu concitarentur. statui egomet mihi tum modum et orationi meae et C. Numitorio, equiti Romano, primo homini, testi meo; et Glabrionem id quod sapientissime fecit facere laetatus sum, ut repente consilium in medio testimonio dimitteret. etenim verebatur ne populus Romanus ab isto eas poenas vi repetisse videretur, quas veritus esset ne iste legibus ac vestro iudicio non esset persoluturus.
ardentesque codd.: candentesque Iord., tamquam e q
inhibebat r al.: iniebat (b s. l.) p: leniebat Gell.
fletu gemituque Gell.
et orationi meae πk: orat. meae (om. et) δ edd.: del. Eberh., Nohl
M’. Glabr. Mueller
consilio et testem codd.: corr. Hotom.
§ 2.5.164
nunc quoniam iam exploratum est omnibus quo loco causa tua sit et quid de te futurum sit, sic tecum agam. Gavium istum, quem repentinum speculatorem fuisse dicis, ostendam in lautumias Syracusis a te esse coniectum, neque id solum ex litteris ostendam Syracusanorum, ne possis dicere me, quia sit aliqui in litteris Gavius, hoc fingere et eligere nomen, ut hunc illum esse possim dicere, sed ad arbitrium tuum testis dabo qui istum ipsum Syracusis abs te in lautumias coniectum esse dicant. producam etiam Consanos municipes illius ac necessarios, qui te nunc sero doceant, iudices non sero, illum P. Gavium quem tu in crucem egisti civem Romanum et municipem Consanum, non speculatorem fugitivorum fuisse.
cum haec omnia quae polliceor cumulate tuis proximis plana fecero, tum istuc ipsum tenebo quod abs te mihi datur; eo contentum esse me dicam. quid enim nuper tu ipse, cum populi Romani clamore atque impetu perturbatus exsiluisti, quid, inquam, elocutus es? illum, quod moram supplicio quaereret, ideo clamitasse se esse civem Romanum, sed speculatorem fuisse. iam mei testes veri sunt. quid enim dicit aliud C. Numitorius, quid M. et P. Cottii, nobilissimi homines ex agro Tauromenitano, quid Q. Lucceius, qui argentariam Regi maximam fecit, quid ceteri? adhuc enim testes ex eo genere a me sunt dati, non qui novisse Gavium, sed se vidisse dicerent, cum is, qui se civem Romanum esse clamaret, in crucem ageretur. hoc tu, Verres, idem dicis, hoc tu confiteris, illum clamitasse se civem esse Romanum; apud te nomen civitatis ne tantum quidem valuisse ut dubitationem aliquam ⟦crucis⟧, ut crudelissimi taeterrimique supplici aliquam parvam moram saltem posset adferre.
tuis proximis p rell.: testibus productis Lamb., Nohl (i, §13)
esse me π: me esse δ edd.
elocutus πk: locutus δ edd.
Romanum esse q (Ziel. p. 198)
crucis πk (e crudelissimi ortum, ut videtur; secl. aut om. edd. recc.): dilationem aliquam crucis Victoius
ut om. δ
possit π
§ 2.5.166
hoc teneo, hic haereo, iudices, hoc sum contentus uno, omitto ac neglego cetera; sua confessione induatur ac iuguletur necesse est. qui esset ignorabas, speculatorem esse suspicabare; non quaero qua suspicione, tua te accuso oratione: civem Romanum se esse dicebat. si tu apud Persas aut in extrema India deprensus, Verres, ad supplicium ducerere, quid aliud clamitares nisi te civem esse Romanum? et si tibi ignoto apud ignotos, apud barbaros, apud homines in extremis atque ultimis gentibus positos, nobile et inlustre apud omnis nomen civitatis tuae profuisset, ille, quisquis erat, quem tu in crucem rapiebas, qui tibi esset ignotus, cum civem se Romanum esse diceret, apud te praetorem si non effugium ne moram quidem mortis mentione atque usurpatione civitatis adsequi potuit?
Display citation Verr. 1.55–56 corresponds to 1.1.55–56 in this Peterson/Perseus file. The amount alleged is not a preserved final assessment of damages.
§ 1.1.55
faciam hoc non novum, sed ab iis qui nunc principes nostrae civitatis sunt ante factum, ut testibus utar statim: illud a me novum, iudices, cognoscetis, quod ita testis constituam ut crimen totum explicem, ubi id interrogando argumentis atque oratione firmavero, tum testis ad crimen adcommodem, ut nihil inter illam usitatam accusationem atque hanc novam intersit, nisi quod in illa tum cum omnia dicta sunt testes dantur, hic in singulas res dabuntur, ut illis quoque eadem interrogandi facultas argumentandi dicendique sit. si quis erit qui perpetuam orationem accusationemque desideret, altera actione audiet; nunc id quod facimus,— quia ea ratione facimus, ut malitiae illorum consilio nostro occurramus,—necessario fieri intellegat.
ut ubi Asc., Iannoctianus (= id ubi): et ubi? interrogando auct. Madv. secl. Mueller. Cf. i cap. xi ad init.
tum D al.: tunc pr
quia ea scripsi: si ea Muell. (Div. §5): ea D al. p1, om. G1rδb. Facimus post ratione del. Lamb. Schuetz. An pro facimus ea ratione (rē) facimus scribendum facimus et recte facimus (i §13)? Cl. Rev. xvii. 200
§ 1.1.56
haec primae actionis erit accusatio. dicimus C. Verrem, cum multa libidinose, multa crudeliter in civis Romanos atque socios, multa in deos hominesque nefarie fecerit, tum praeterea quadringentiens sestertium ex Sicilia contra leges abstulisse. hoc testibus, hoc tabulis privatis publicisque auctoritatibus ita vobis planum faciemus ut hoc statuatis, etiamsi spatium ad dicendum nostro commodo vacuosque dies habuissemus, tamen oratione longa nihil opus fuisse. dixi.
neminem vestrum ignorare arbitror, iudices, hunc per hosce dies sermonem vulgi atque hanc opinionem populi Romani fuisse, C. Verrem altera actione responsurum non esse neque ad iudicium adfuturum. quae fama non idcirco solum emanarat quod iste certe statuerat ac deliberaverat non adesse, verum etiam quod nemo quemquam tam audacem, tam amentem, tam impudentem fora arbitrabatur qui tam nefariis criminibus, tam multis testibus convictus ore iudicum aspicere aut os suum populo Romano ostendere auderet.
est idem Verres qui fuit semper, ut ad audendum proiectus, sic paratus ad audiendum. praesto est, respondet, defenditur; ne hoc quidem sibi reliqui facit ut, in rebus turpissimis cum manifesto teneatur, si reticeat et absit, tamen impudentiae suae pudentem exitum quaesisse videatur. patior, iudices, et non moleste fero me laboris mei, vos virtutis vestrae fructum esse laturos. nam si iste id fecisset quod prius statuerat, ut non adesset, minus aliquanto quam mihi opus esset cognosceretur quid ego in hac accusatione comparanda constituendaque elaborassem; vestra vero laus tenuis plane atque obscura, iudices, esset.
neque hoc a vobis populus Romanus exspectat neque eo potest esse contentus, si condemnatus sit is qui adesse noluerit, et si fortes fueritis in eo quem nemo sit ausus defendere. immo vero adsit, respondeat; summis opibus, summo studio potentissimorum hominum defendatur; certet mea diligentia cum illorum omnium cupiditate, vestra integritas cum illius pecunia, testium constantia cum illius patronorum minis atque potentia: tum demum illa omnia victa videbuntur cum in contentionem certamenque venerint. absens si esset iste damnatus, non tam sibi consuluisse quam invidisse vestrae laudi videretur.
Pliny’s contrast at 1.20.10 provides ancient testimony that some Verrines were published without delivery. His argument concerns oratorical length, not a fresh investigation of Verres.
§ 1.20.9
At aliud est actio bona, aliud oratio. Scio nonnullis ita videri, sed ego - forsitan fallar - persuasum habeo posse fieri ut sit actio bona quae non sit bona oratio, non posse non bonam actionem esse quae sit bona oratio. Est enim oratio actionis exemplar et quasi ἀρχέτυπον.
Ideo in optima quaque mille figuras extemporales invenimus, in iis etiam quas tantum editas scimus, ut in Verrem: 'artificem quem? quemnam? recte admones; Polyclitum esse dicebant.' Sequitur ergo ut actio sit absolutissima, quae maxime orationis similitudinem expresserit, si modo iustum et debitum tempus accipiat; quod si negetur, nulla oratoris maxima iudicis culpa est.
Adsunt huic opinioni meae leges, quae longissima tempora largiuntur nec brevitatem dicentibus sed copiam - hoc est diligentiam - suadent; quam praestare nisi in angustissimis causis non potest brevitas.
Greek section divisions: 7.3–6 and 8.1 in Perseus. Compare Loeb English 7.3–8 and 8.1–2: the sections do not align one to one.
At 8.1 ἑβδομήκοντα πέντε μυριάδων means 750,000; this clause does not name a currency. The translation leaves the unit unstated; no conversion into sesterces is asserted.
Ethnic and sexual invective and the explanation of Verres’ name are translated as Plutarch reports them. They are not endorsed or treated as independently verified biography or Latin etymology.
Plutarch’s account of Hortensius declining to plead must be read beside Quintilian 10.1.23, which refers to Hortensius’ Pro Verre.
The reference establishes that Quintilian knew of a defence speech/work, but does not by itself recover its wording, delivery date or length.
§ 10.1.22
illud vero utilissimum nosse eas causas, quarum orationes in manus sumpserimus et, quotiens continget, utrimque habitas legere actiones: ut Demosthenis atque Aeschinis inter se contrarias, et Servii Sulpicii atque Messalae, quorum alter pro Aufidia, contra dixit alter, et Pollionis et Cassii reo Asprenate aliasque plurimas.
quin etiam si minus pares uidebuntur aliquae, tamen ad cognoscendam litium quaestionem recte requirentur, ut contra Ciceronis orationes Tuberonis in Ligarium et Hortensii pro Verre. quin etiam , easdem causas ut quisque egerit utile erit scire. Nam de domo Ciceronis dixit Calidius, et pro Milone orationem Brutus exercitationis gratia scripsit, etiamsi egisse eum Cornelius Celsus falso existimat; et Pollio et Messala defenderunt eosdem, et nobis pueris insignes pro Voluseno Catulo Domitii Afri, Crispi Passieni, Decimi Laelii orationes ferebantur.
Tradatur marks a transmitted story. Pliny writes in a discussion of luxury and bronze, not as an eyewitness of the proscriptions.
At §7 the web transcription has mulo; the displayed reading corrects it to nullo, checked against the University of Bologna Latin excerpt. The exact web input is retained. This is a declared transcription correction, not a claim to a new critical edition.
§ 34.5
Reliqua genera cura constant, quae suis locis reddentur, summa claritate ante omnia indicata. quondam aes confusum auro argentoque miscebatur, et tamen ars pretiosior erat; nunc incertum est, peior haec sit an materia, mirumque, cum ad infinitum operum pretia creverint, auctoritas artis extincta est. quaestus enim causa, ut omnia, exerceri coepta est quae gloriae solebat — ideo etiam deorum adscripta operi, cum proceres gentium claritatem et hac via quaererent —, adeoque exolevit fundendi aeris pretiosi ratio, ut iam diu ne fortuna quidem in ea re ius artis habeat.
Ex illa autem antiqua gloria Corinthium maxime laudatur. hoc casus miscuit Corintho, cum caperetur, incensa, mireque circa id multorum adfectatio furit, quippe cum tradatur non alia de causa Verrem, quem M. Cicero damnaverat, proscriptum cum eo ab Antonio, quoniam Corinthiis cessurum se ei negavisset. ac mihi maior pars eorum simulare eam scientiam videtur ad segregandos sese a ceteris magis quam intellegere aliquid ibi suptilius; et hoc paucis docebo.
Corinthus capta est olympiadis CLVIII anno tertio, nostris urbis DCVIII , cum ante haec saecula fictores nobiles esse desissent, quorum isti omnia signa hodie Corinthia appellant. quapropter ad coarguendos eos ponemus artificum aetates; nam urbis nostrae annos ex supra dicta comparatione olympiadum colligere facile erit. sunt ergo vasa tantum Corinthia, quae isti elegantiores modo ad esculenta transferunt, modo in lucernas aut trulleos nullo munditiarum dispectu.
Corinthus capta est olympiadis CLVIII anno tertio, nostris urbis DCVIII , cum ante haec saecula fictores nobiles esse desissent, quorum isti omnia signa hodie Corinthia appellant. quapropter ad coarguendos eos ponemus artificum aetates; nam urbis nostrae annos ex supra dicta comparatione olympiadum colligere facile erit. sunt ergo vasa tantum Corinthia, quae isti elegantiores modo ad esculenta transferunt, modo in lucernas aut trulleos mulo munditiarum dispectu.
Sources, editions and documentation
Cicero, In Verrem — William Peterson, Oxford, 1917; Perseus phi0474.phi005.perseus-lat2